İfadeye çağrı ve ifade alma usulü
Kolluk veya savcılık tarafından yapılan çağrıda, çağrıyı yapan birimin, dosya numarasının ve kişinin hangi sıfatla (şüpheli, tanık veya müşteki) çağrıldığının öğrenilmesi gerekir. Tanığın gelme ve gerçeği söyleme yükümlülüğü bulunur; şüphelinin ise susma hakkı vardır.
İfadeye başlanmadan önce şüpheliye isnat edilen suç anlatılır; müdafi seçme ve müdafi yardımından yararlanma, yakınlarına haber verme, susma ve şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteme hakları hatırlatılır. İfade tutanağı imzalanmadan önce tamamen okunmalı, beyana uymayan kısımların düzeltilmesi istenmelidir.
Soruşturma dosyasında kısıtlama kararı bulunmuyorsa müdafi dosyayı inceleyebilir ve belgelerin örneğini alabilir. Bu inceleme, isnadın hangi delile, tanık anlatımına veya kayda dayandığının ifade öncesinde tespit edilmesini sağlar.
Şüpheli çocuksa, kendini savunamayacak derecede malulse ya da sağır veya dilsizse ve müdafii yoksa, istemi aranmaksızın baro tarafından müdafi görevlendirilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda da aynı kural uygulanır; kişinin kendi seçtiği avukatla çalışma hakkı ise saklıdır.
Gözaltı ve arama
Gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; yakalanan kişinin en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre bu süreye dahil değildir. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı, her defasında bir günü geçmemek üzere gözaltı süresinin üç gün uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir.
Gözaltına alınan kişinin durumu, onun belirleyeceği bir yakınına gecikmeksizin bildirilir. Yakalama işlemine, gözaltı kararına veya sürenin uzatılmasına karşı kişinin kendisi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derece kan hısımı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.
Konutta, iş yerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir. El konulan eşyaların, özellikle telefon ve bilgisayarların, arama tutanağına ayrı ayrı yazılması ve tutanağın bir örneğinin alınması gerekir.
Gözaltındaki kişi müdafii ile kural olarak her zaman ve görüşmelerin başkalarınca duyulmayacağı bir ortamda görüşebilir.
Tutuklama, adli kontrol ve yurt dışına çıkış yasağı
Tutuklama kararı verilebilmesi için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve kaçma ya da delilleri karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir. Tutuklama, işin önemi ve beklenen yaptırımla orantılı olmalıdır; imza yükümlülüğü, konuttan çıkmama veya yurt dışına çıkış yasağı gibi adli kontrol tedbirleri bu değerlendirmede alternatif olarak ele alınır.
Tutuklama kararına itiraz edilebilir ve soruşturma ile kovuşturmanın her aşamasında salıverilme talep edilebilir. Soruşturma evresinde tutukluluğun devamının gerekip gerekmediği, en geç otuz günlük aralıklarla sulh ceza hâkimi tarafından incelenir.
Yurt dışına çıkış yasağı, Antalya'da yaşayan yabancılar ve mesleği gereği seyahat eden kişiler bakımından ayrıca sonuç doğurur. Tedbirin dayanağı zayıflamışsa kaldırılması veya belirli seyahatlerle sınırlandırılması talep edilebilir. Bu talepte kişinin yerleşim yeri, aile ve iş bağlantıları ile duruşmalara vekil aracılığıyla katılım imkânı somut olarak gösterilmelidir.
İddianame, kovuşturma ve hüküm
Soruşturma sonunda yeterli şüphe oluşmuşsa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenler. Mahkeme iddianameyi on beş gün içinde inceler; eksik veya hatalı bulursa savcılığa iade eder, kabul etmesi hâlinde kovuşturma evresi başlar.
Duruşmada sanığın sorgusu yapılır, tanıklar dinlenir ve deliller tartışılır. Sanık, lehine olan tanıkların dinlenmesini, kamera kayıtlarının getirtilmesini veya bilirkişi incelemesi yapılmasını talep edebilir; talebin hangi olguyu ispat etmeye yönelik olduğu somut olarak açıklanmalıdır.
Türkçe bilmeyen sanık veya mağdura iddianamenin esaslı kısmı ile duruşmadaki iddia ve savunmanın esaslı kısımları tercüman aracılığıyla anlatılır; tercüman giderleri Türkçe bilmeyen şüpheli veya sanığa yükletilmez. Antalya'da yabancı uyruklu kişilerin taraf olduğu dosyalarda ifade tutanağında tercüman bulunup bulunmadığının kontrolü bu nedenle önem taşır.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumu 2026 yılında 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Somut dosyada bu kurumun, ertelemenin veya seçenek yaptırımların uygulanabilirliği yürürlükteki metne göre değerlendirilmelidir. Antalya'daki asliye ve ağır ceza mahkemelerinin kararlarına karşı kanun yolu süreleri kısa olduğundan, hükmün yüze karşı açıklandığı veya tebliğ edildiği tarih kayda alınmalıdır.
Suçtan zarar görenin hakları
Soruşturulması şikâyete bağlı suçlarda şikâyet, fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda bu süre aranmaz; Cumhuriyet savcısı suçu öğrendiğinde re'sen soruşturma başlatır.
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, dosyanın kesin olarak kapandığı anlamına gelmez. Suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir; itiraz dilekçesinde toplanmamış deliller açıkça gösterilmelidir.
Kanunda sayılan bazı suçlarda dosya, soruşturma evresinde uzlaştırmacıya gönderilir. Uzlaştırma teklifine üç gün içinde cevap verilmemesi hâlinde teklif reddedilmiş sayılır; teklifin kabulünden önce üzerinde anlaşılacak edimin kapsamı ve yerine getirilmemesinin sonuçları değerlendirilmelidir.
Kamu davası açıldıktan sonra suçtan zarar gören, hüküm verilinceye kadar davaya katılabilir. Katılan sıfatı; delil sunma, tanıklara soru yöneltme ve hükme karşı kanun yoluna başvurma imkânı tanır. Maddi ve manevi zararın tazmini ise hukuk mahkemesinde ayrıca talep edilir.
Görüşme öncesi hazırlık
Ceza dosyasına ilişkin ilk değerlendirmenin sağlıklı yapılabilmesi, kişinin elindeki belgelerin eksiksiz olmasına ve olayların tarih sırasıyla aktarılmasına bağlıdır.
Tebligat zarfı, çağrı mesajı ve tutanaklar, dosyanın hangi savcılık veya mahkemede bulunduğunu ve hangi sürenin işlediğini gösterir. Antalya Adliyesi'ndeki soruşturma ve kovuşturma dosyaları için Konyaaltı'ndaki büroda randevu ile görüşme yapılmaktadır; gözaltı gibi acil durumlarda telefonla iletişim kurulması uygun olur.